Zorganizowaną naukę gry na instrumentach muzycznych rozpoczęto w Mielcu pod koniec lat pięćdziesiątych. Wtedy to utworzono Społeczne Ognisko Muzyczne, w którym odbywała się nauka gry na akordeonie, fortepianie, skrzypcach, instrumentach dętych i perkusji. Rosnące powodzenie ogniska spowodowało, że w 1962 r. Zarządzeniem ministra Kultury i Sztuki przekształcono je w Państwowe Ognisko Muzyczne – instytucję finansowaną przez państwo, wchodzącą w system szkolnictwa muzycznego i posiadającą uprawnienia do wydawania świadectw.

Rozwój miasta Mielca i jego znaczące osiągnięcia w dziedzinie kultury, a także  rosnący poziom  i powiększająca się z roku na rok ilość uczniów były głównymi motywami podjęcia przez Ministra Kultury i Sztuki decyzji o przekształceniu z dniem 1 września 1970 roku Państwowego Ogniska Muzycznego w Mielcu w Państwową Szkołę Muzyczną I stopnia.

W inauguracyjnym działalność Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia roku szkolnym 1970/71 naukę podjęło 39 uczniów w dwóch działach: dziecięcym i młodzieżowym. Kadra pedagogiczna liczyła wówczas 6 nauczycieli. Pierwszym dyrektorem Szkoły mianowany został Andrzej Wilczyński.

Wyraźny rozwój ilościowy nastąpił w drugim roku szkolnym – 1971/72. Ilość uczniów wzrosła do 143. W Szkole wówczas pracowało 10 nauczycieli. Dyrektorem Szkoły mianowano Aleksandra Myszkę.

Z roku na rok wzrastała liczba uczniów, oraz przybywało nowych nauczycieli dzięki którym szkoła w swojej ofercie miała nowe specjalności nauczania. Już wówczas w szkole uczniowie prezentowali się na popisach i koncertach solistycznych, a atrakcją i dużym wydarzeniem w życiu miasta Mielca były koncerty orkiestry szkolnej pod dyrekcja Aleksandra Myszki i innych zespołów kameralnych. Kolejne lata przynosiły dalszy rozwój ilościowy i jakościowy Szkoły. W latach 1975/76 nauczanie prowadzono już w pięciu specjalnościach: instrumentów smyczkowych, fortepianu, akordeonu, instrumentów dętych i instrumentów perkusyjnych. Na lekcje prowadzone przez 12 nauczycieli uczęszczało już 194 uczniów. Postępy mieleckich adeptów muzyki śledzone były w Mielcu i regionie z sympatią i rosnącym zainteresowaniem. Wyrazem tego były coraz częstsze zaproszenia Szkoły do występów na prestiżowych uroczystościach.

Rok 1978/79 rozpoczęto ku satysfakcji wszystkich w najcenniejszym świeckim zabytkowym budynku przy ul. Kościuszki 10 z tzw. Salą Królewską z wyjątkowej klasy wystrojem wnętrza (portrety królów i książąt polskich, herby miast polskich, tryptyk religijny) i bardzo dobrą akustyką. Ówcześnie szkoła dysponowała blisko 20 salami do nauki. W Sali królewskiej od początku1979 roku miało miejsce wiele prestiżowych imprez kulturalnych organizowanych przez szkołę. Nowa baza lokalowa sprawiła, że możliwy stał się dalszy rozwój Szkoły pod względem liczebności uczniów, ale  i jakości prezentowanych koncertów, popisów i audycji muzycznych..

W roku 1988/89 nastąpiła zmiana na stanowisku dyrektora. Odchodzącego na emeryturę Aleksandra Myszkę zastąpił dotychczasowy wicedyrektor Franciszek Wyzga. To m. in. w wyniku jego starań i władz miasta Mielca po akceptacji Ministra Kultury i Sztuki oraz Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie Zarządzeniem nr 26/90 z dnia 1990 roku przekształcono Państwową Szkołę Muzyczną I stopnia w Mielcu w Państwową Szkołę Muzyczną I i II stopnia w Mielcu. Decyzja ta oznaczała niepodważalny awans mieleckiej placówki artystycznej nie tylko w środowisku, ale przede wszystkim dalszy jej rozwój i podnoszenie poziomu edukacyjnego i artystycznego, co zostało potwierdzone w kolejnych latach jej funkcjonowania. W pierwszej klasie nowo powstałej szkoły muzycznej II stopnia naukę rozpoczęło 12 uczniów i liczba ta systematycznie wzrasta.

W roku 2001/2002 na odchodzącego na emeryturę Franciszka Wyzgę na stanowisku dyrektora zastąpiła dotychczasowa wicedyrektor Gabriela Pietrzak.

W roku 2003/2004 nastąpiła kolejna zmiana na stanowisku dyrektora szkoły. Po dwóch latach, po zrezygnowaniu z funkcji dyrektora na to stanowisko powołany został Ryszard Kusek, który, w kolejnych latach wygrywał konkursy na powyższe stanowisko i pełni tę funkcję do chwili obecnej.

Wśród nowych form działalności pojawiła się współpraca ze szkołami muzycznymi na Węgrzech, Słowacji i Czechach. Dzięki współpracy z grupą państw Wyszehradzkich, wspólnym projektom i funduszom pozyskiwanym z Unii Europejskiej młodzież i nauczyciele Szkoły mogą zapoznać się z kulturą muzyczna innych narodów. Stworzone są możliwości prezentacji  umiejętności zdobytych podczas nauki w naszej Szkole na koncertach m. in. na Węgrzech, czy Słowacji, ale również w krajach Beneluksu. Szkoła uczestniczy również w projektach wyjazdowych w ramach Stowarzyszenia Europejskich Szkół Muzycznych EMU, gdzie m. in. młodzież odbyła tournee we  Włoszech w ramach festiwalu ALLEGROMOSSO.

Od początku swej działalności praca w mieleckiej szkole skierowana była na wszechstronny rozwój artystyczny uczniów. Oprócz swej podstawowej działalności, jaką jest edukacja uzdolnionych muzycznie dzieci i młodzieży z Mielca i okolic Szkoła prowadzi intensywną działalność koncertową w środowisku mieleckim, w różnych miejscach w kraju i wspomnianą wcześniej za granicą.

W działalności artystycznej uczniowie pod fachowym okiem swych nauczycieli odnosili i nadal odnoszą wiele sukcesów w przesłuchaniach, konkursach i festiwalach muzycznych od szczebla regionalnego po międzynarodowy. Świadczy to o odpowiednio dobranych metodach pracy z młodzieżą, dużym zaangażowaniu nauczycieli w trafnych kierunkach kształcenia młodych talentów muzycznych, których nigdy w Mielcu nie brakowało.

Ponadto od lat 90 siątych w mieleckiej szkole organizowane są imprezy artystyczne o zasięgu regionalnym, ogólnopolskim, jak i międzynarodowym. Są to:  Regionalne Przesłuchania Uczniów Klas Instrumentów Dętych Drewnianych, w latach 2002 – 2009  – Festiwal Instrumentów Dętych Blaszanych, oraz od 2002 roku – Polskie Spotkania Kontrabasowe, Przesłuchania Centrum Edukacji Artystycznej, warsztaty, seminaria dla uczniów i nauczycieli. Czynną działalność koncertową w mieleckiej szkole prowadzono od samego początku jej istnienia organizując wiele koncertów i popisów uczniów. Ważną rolę w życiu Szkoły odgrywają organizowane od wielu lat audycje umuzykalniające dla dzieci przedszkolnych i młodzieży szkolnej z Mielca jak i z okolicznych miejscowości.

W swej ponad 45 letniej historii w mieleckiej Szkole odbyło się wiele koncertów wybitnych artystów polskich i zagranicznych. Daje to szansę obcowania z wybitnymi artystami . Stwarza również możliwość podglądania i uczenia się muzyki poprzez słuchanie wspaniałych wykonań i interpretacji muzycznych. W Sali królewskiej Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia, im. Mieczysława Karłowicza w Mielcu, która posiada swój specyficzny wystrój i znakomitą akustykę gościli  najwybitniejsi artyści polscy i zagraniczni, m. in.: Regina Smendzianka, Halina Czerny – Stefańska, Bogna Sokorska, Paulos Raptis, Krzysztof Jakowicz, Rinko Kobayashi, Marina Jaszwili, Orkiestra kameralna „Wirtuozi Lwowa”, Chór kameralny z Mukaczewa na Ukrainie, Orkiestra symfoniczna Filharmonii z Rzeszowa, Orkiestra Symfoniczna z Szolnok (Węgry), Łukasz Długosz, Filip Wojciechowski Trio i wielu innych.

Podjęte zostały także intensywne starania służące odnowieniu zabytkowego budynku w którym mieści się Szkoła. Od roku 2003 – 2010 wykonano szereg prac remontowych (remont ogrzewania szkoły, remont sanitariatów, osuszenie podpiwniczeń szkoły i pomieszczeń, wymiana wszystkich okien. Środki finansowe pozyskiwane są z wielu źródeł: programy operacyjne MKiDN,  CEA, a także ze Starostwa Powiatowego w Mielcu, Urzędu Marszałkowskiego z Rzeszowa, Podkarpackiego Konserwatora Zabytków w Przemyślu oraz innych sponsorów.

W ostatnich 5 latach w szkole poczyniono wiele zakupów. Magazyn muzyczny wzbogacił się o nowe instrumenty (zakupione zostały nowe instrumenty wszystkich specjalności instrumentalnych akordeony – kilkanaście fortepianów ( tym dwa fortepiany koncertowe) i pianin, kilkanaście akordeonów, dziesiątki instrumentów strunowych i dętych, instrumenty perkusyjne ( w tym marimba i wibrafon). W szkole powstała  sala multimedialna z komputerami i tablica interaktywną do wspierania kształcenia muzycznego. W szkole od 3 lat działa również nowoczesne studio nagrań. Szkoła stara się systematycznie również remontować starsze instrumenty szkolne.

W latach 2010-2015 wykonano szereg kolejnych remontów i modernizacji (remont całego dachu – wymieniono skorodowana blachę i zaadoptowano od 100 lat nieużytkowany strych na pomieszczenia dydaktyczne. Powstało w ten sposób 11 sal instrumentalnych, 2 sale zajęć zbiorowych i sala kameralna. Wyremontowane został cały parter i wszystkie sale dydaktyczne. Wstawione zostały również drzwi akustyczne. Sala koncertowa – Sala Królewska zyskała nowy wygląd, a zabytkowe obrazy zostały poddane gruntownej odnowie w krakowskiej pracowni artystycznej. Sala zyskała również nową scenę wraz zapadnią fortepianową. Wyremontowano również wszystkie pomieszczenia w piwnicy szkoły, a także zamontowano nowoczesną kotłownię do ogrzewania szkoły.

Jeną z najważniejszych inwestycji ukończono w grudniu 2011 roku, kiedy to po intensywnych pracach modernizacyjno – remontowych zagospodarowany został  s t r y c h, który był nieużytkowany od początku wybudowania, czyli od 1909 roku. W wyniku tej inwestycji szkoła wzbogaciła się o ponad 400 m2 powierzchni użytkowej. Powstało dodatkowych 10 sal dydaktycznych, dwie sale do zajęć teoretycznych oraz sala kameralna.

W latach 2011 – 2015 w wyniku uczestniczenia  w Programach operacyjnych MKiDN szkoła zakupiła bardzo dużą ilość instrumentów, m. in. dwa koncertowe fortepiany, kilkanaście pianin i wiele bardzo dobrej klasy instrumentów strunowych i dętych oraz akordeonów. Powstała nowoczesna pracownia multimedialna wyposażona w komputery, klawiatury midi, tablicę multimedialną, programy specjalistyczne oraz profesjonalne studio nagrań.

W roku 2015 w wyniku kolejnej inwestycji szkoły wyremontowany został cały budynek „B” w którym znajdują się zarówno sale dydaktyczne jak i również pomieszczenia administracji. Ważnym przedsięwzięciem było również zagospodarowanie kolejnego nieużytkowanego nigdy strychu w wyniku którego powstało 3 sale dydaktyczne i jedna sala do zajęć teoretycznych.

W wakacje 2016 roku zakupione zostały kolejne dwa fortepiany, 4 pianina, bardzo dobrej klasy saksofon barytonowy i instrumenty perkusyjne.

Dzisiejszy dzień w życiu szkoły to m.in kontynuowanie dobrych pomysłów z lat ubiegłych, tradycyjne koncerty i popisy szkolne, wyjazdy i sukcesy uczniów na konkursach, festiwalach i przeglądach, jak również ciągłe poszukanie i wprowadzanie szereg nowych form działalności i ciekawych propozycji. Szkoła obecnie prowadzi naukę gry na niemal wszystkich instrumentach.  w 2011 roku powstał wydział wokalny w szkole muzycznej II stopnia, a rok szkolny 2015/2016 przyniósł nam pierwszych absolwentów. Obecnie w szkole działają 4 sekcje: Sekcja Instrumentów klawiszowych (fortepian, akordeon, organy), Sekcja Instrumentów Strunowych i Wydziału Wokalnego (skrzypce, altówka, wiolonczela, kontrabas, gitara, śpiew solowy), Sekcja Instrumentów Dętych i Perkusji (flet, klarnet, fagot, saksofon, trąbka, waltornia, puzon, tuba, oraz perkusja, a także Sekcja Przedmiotów Ogólnomuzycznych wspomagająca proces kształcenia muzycznego.

Obecnie (dane 1 września 2016) w szkole uczy się 262 uczniów, w tym w SM I stopnia 178, a w SM II stopnia 84. Zatrudnionych jest 40 nauczycieli oraz 10 osób administracji i obsługi szkoły.

To tylko krótki wycinek z 45 letniej historii działalności Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia, im. Mieczysława Karłowicza w Mielcu. Ufamy, że kolejne lata będą przyświecać w dalszym ciągu jej rozkwitowi, by mogła rozwijać talenty i służyć ZIEMI MIELECKIEJ dla dobra regionu i całej naszej Ojczyzny Rzeczypospolitej Polskiej.